अक्षि

ภาษาสันสกฤต

รูปแบบอื่น

• अक्ष (akṣá) — ท้ายคำประสม
• अक्षन् (akṣán) — ในการกอ่อน

รูปแบบอื่น

อักษรอื่น

• অক্ষি (อักษรอัสสัม)
• ᬅᬓ᭄ᬱᬶ (อักษรบาหลี)
• অক্ষি (อักษรเบงกอล)
• 𑰀𑰎𑰿𑰬𑰰 (อักษรไภกษุกี)
• 𑀅𑀓𑁆𑀱𑀺 (อักษรพราหมี)
• အက္ၑိ (อักษรพม่า)
• અક્ષિ (อักษรคุชราต)
• ਅਕ੍ਸ਼ਿ (อักษรคุรมุขี)
• 𑌅𑌕𑍍𑌷𑌿 (อักษรครันถะ)
• ꦄꦏ꧀ꦰꦶ (อักษรชวา)
• 𑂃𑂍𑂹𑂭𑂱 (อักษรไกถี)
• ಅಕ್ಷಿ (อักษรกันนฑะ)
• អក្ឞិ (อักษรเขมร)
• ອກ຺ຩິ (อักษรลาว)
• അക്ഷി (อักษรมลยาฬัม)
• ᠠᡬᢢᡳ (อักษรแมนจู)
• 𑘀𑘎𑘿𑘬𑘱 (อักษรโมฑี)
• ᠠᢉᢔᠢ (อักษรมองโกเลีย)
• 𑦠𑦮𑧠𑧌𑧒 (อักษรนันทินาครี)
• 𑐀𑐎𑑂𑐲𑐶 (อักษรNewa)
• ଅକ୍ଷି (อักษรโอริยา)
• ꢂꢒ꣄ꢰꢶ (อักษรSaurashtra)
• 𑆃𑆑𑇀𑆰𑆴 (อักษรศารทา)
• 𑖀𑖎𑖿𑖬𑖰 (อักษรสิทธัม)
• අක්‍ෂි (อักษรสิงหล)
• 𑩐𑩜 𑪙𑪀𑩑 (อักษรSoyombo)
• 𑚀𑚊𑚶𑚮 (อักษรฏากรี)
• அக்ஷி (อักษรทมิฬ)
• అక్షి (อักษรเตลูกู)
• อกฺษิ (อักษรไทย)
• ཨ་ཀྵི (อักษรทิเบต)
• 𑒁𑒏𑓂𑒭𑒱 (อักษรติรหุตา)
• 𑨀𑨋𑩇𑨯𑨁 (อักษรZanabazar Square)

รากศัพท์

จากอินโด-อารยันดั้งเดิม *Hákṣi, จากอินโด-อิเรเนียนดั้งเดิม *Hákši, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₃ókʷs (“ตา”), จาก *h₃ekʷ-; ร่วมเชื้อสายกับละติน oculus (โอกูลุซ), กรีกโบราณ ὄσσε (ósse), อาร์มีเนียเก่า ակն (อากน) และ աչք (อาชค), ลิทัวเนีย aki̇̀s, อังกฤษเก่า ēage (ซึ่งเป็นรากของอังกฤษ eye)

การออกเสียง

• (พระเวท) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: /ɐ́k.ʂi/
• (สันสกฤตคลาสสิก) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: /ˈɐk.ʂi/

คำนาม

अक्षि • (อกฺษิ) ก.

1. ตา (อวัยวะ)
2. ตัวเลขสอง
3. (ในรูปทวิพจน์) ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์

การผันรูป

การผันรูปของ अक्षि॑ (เพศกลาง i-การันต์)

	เอกพจน์	ทวิพจน์	พหูพจน์
กรรตุการก	अक्षि॑ (ákṣi)	अक्षि॑णी (ákṣiṇī) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)	अक्षी॑णि (ákṣīṇi) अक्षि॑¹ (ákṣi¹) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)
กรรมการก	अक्षि॑ (ákṣi)	अक्षि॑णी (ákṣiṇī) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)	अक्षी॑णि (ákṣīṇi) अक्षि॑¹ (ákṣi¹) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)
กรณการก	अक्षि॑णा (ákṣiṇā) अक्ष्या॑¹ (ákṣyā¹)	अक्षि॑भ्याम् (ákṣibhyām)	अक्षि॑भिः (ákṣibhiḥ)
สัมปทานการก	अक्षि॑णे (ákṣiṇe) अक्ष॑ये¹ (ákṣaye¹)	अक्षि॑भ्याम् (ákṣibhyām)	अक्षि॑भ्यः (ákṣibhyaḥ)
อปาทานการก	अक्षि॑णः (ákṣiṇaḥ) अक्षेः॑¹ (ákṣeḥ¹)	अक्षि॑भ्याम् (ákṣibhyām)	अक्षि॑भ्यः (ákṣibhyaḥ)
สัมพันธการก	अक्षि॑णः (ákṣiṇaḥ) अक्षेः॑¹ (ákṣeḥ¹)	अक्षि॑णोः (ákṣiṇoḥ) अक्ष्योः॑¹ (ákṣyoḥ¹)	अक्षी॑णाम् (ákṣīṇām)
อธิกรณการก	अक्षि॑णि (ákṣiṇi) अक्षौ॑¹ (ákṣau¹) अक्षा॑¹ (ákṣā¹)	अक्षि॑णोः (ákṣiṇoḥ) अक्ष्योः॑¹ (ákṣyoḥ¹)	अक्षि॑षु (ákṣiṣu)
สัมโพธนการก	अक्षि॑ (ákṣi) अक्षे॑ (ákṣe)	अक्षि॑णी (ákṣiṇī) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)	अक्षी॑णि (ákṣīṇi) अक्षि॑¹ (ákṣi¹) अक्षी॑¹ (ákṣī¹)

• ¹พระเวท

คำสืบทอด

• Dardic:
  • Kalami: اڄ (ác̣)
  • Kalasha: eč
  • แคชเมียร์:
    • อักษรอาหรับ: أچھ (ạch)
    • อักษรเทวนาครี: ॲछ
  • >? Khowar: غیچ (ġeč)
  • Palula: ac̣híi
  • Shina: اَڇھی (aċhī)
• บาลี: akkhi
• ปรากฤต: 𑀅𑀓𑁆𑀔𑀺 (อกฺขิ)
• → เบงกอล: অক্ষি (อกฺษิ) (learned)
• → มลยาฬัม: അക്ഷി (อกฺษิ) (learned)
• → โอริยา: ଅକ୍ଷି (อกฺษิ) (learned)
• → ทมิฬ: அக்கு (อกฺกุ)
• → เตลูกู: అక్షి (อกฺษิ) (learned)

อ่านเพิ่ม

• Monier Williams (1899), “अक्षि”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 3, column 3.