วิกิพจนานุกรม:ภาษา

สำหรับรายชื่อรหัสภาษาทั้งหมด ดูที่ วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา

สำหรับข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการเพิ่มหรือลบภาษาออกจากวิกิพจนานุกรม ดูที่ วิธีใช้:การเพิ่มและการลบภาษา

นี่คือหน้านโยบาย แนวปฏิบัติ หรือแนวปฏิบัติทั่วไปของวิกิพจนานุกรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นกลุ่มระดมความคิดด้านนโยบายที่ทำงานเพื่อพัฒนานโยบายที่เป็นทางการ นโยบาย – รายการ: CFI - EL - NORM - NPOV - QUOTE - REDIR - DELETE; ภาษา: LT - AXX; อื่น ๆ: BLOCK - BOTS - VOTES

วิกิพจนานุกรมมีคำศัพท์มากมายในหลายภาษา หน้านี้อธิบายถึงข้อกำหนดและแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับภาษาต่าง ๆ ในวิกิพจนานุกรม

เกณฑ์การรวม

หน้าหลัก: วิกิพจนานุกรม:เกณฑ์การรวม#ภาษาที่จะรวม

ข้อมูลภาษา

เพื่อแยกแยะภาษาต่าง ๆ วิกิพจนานุกรมจะกำหนดชื่อและรหัสเฉพาะให้กับแต่ละภาษา นอกจากนี้ยังมีการรวบรวมข้อมูลอื่น ๆ ด้วย

ชื่อภาษา

วิกิพจนานุกรมเรียกแต่ละภาษาที่รวบรวมไว้ด้วยชื่อเฉพาะ ชื่อนี้จะใช้ในส่วนหัว ตารางคำแปล หมวดหมู่ ภาคผนวก และที่อื่น ๆ ภาษาส่วนใหญ่มีชื่อเดียว แต่บางภาษาอาจมีหลายชื่อ ในกรณีนี้ จะเลือกชื่อใดชื่อหนึ่งของภาษามาใช้ในวิกิพจนานุกรม ชื่อนี้เรียกว่า ชื่อบัญญัติ (canonical name) ของภาษา ชื่อบัญญัติของภาษาจะถูกเลือกโดยผู้ดูแลระบบ (เนื่องจากผู้มีส่วนร่วมน้อย) เมื่อใดก็ตามที่เป็นไปได้ จะใช้ชื่อภาษาไทยทั่วไปของภาษานั้น และหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องหมายกำกับเสียง ชื่อที่ได้รับการรับรอง (ชื่อที่ตรงตามมาตรฐาน WT:CFI) จะได้รับการพิจารณาเป็นพิเศษ

ชื่อบัญญัติต้องไม่ซ้ำกัน หมายความว่าชื่อนั้นต้องหมายถึงภาษาได้มากที่สุดเพียงภาษาเดียว เมื่อมีภาษาตั้งแต่สองภาษาขึ้นไปที่รู้จักกันทั่วไปด้วยชื่อเดียวกัน วิกิพจนานุกรมจะแยกแยะความแตกต่างโดยการเลือกชื่อบัญญัติที่แตกต่างกันสำหรับแต่ละภาษา โดยใช้หลากหลายวิธี:

• หากภาษามีชื่อเดียวกัน สถานที่ที่พูดแต่ละภาษาจะถูกเพิ่มไว้ในวงเล็บต่อท้ายชื่อ เช่น ในกรณีของ "บูลี (กานา)" (รหัส: bwu) และ "บูลี (อินโดนีเซีย)" (รหัส: bzq)
• หากภาษามีชื่อเดียวกัน และ พูดในสถานที่เดียวกัน ภาษาเหล่านั้นจะถูกแยกแยะความแตกต่างโดยกลุ่มภาษา เช่น ในกรณีของ "โมร์ (ออสโตรนีเซียน)" (รหัส: mhz) และ "โมร์ (ปาปวน)" (รหัส: moq) ซึ่งทั้งสองภาษาพูดในอินโดนีเซีย
• เมื่อภาษาหนึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่ออื่น (หรือรูปสะกดอื่น) วิกิพจนานุกรมเคยใช้ชื่อหรือรูปสะกดอื่นเหล่านั้น ตัวอย่างเช่น ภาษา Riang ของอินเดียและบังกลาเทศ รหัส ria จะใช้ชื่อว่า Reang ในวิกิพจนานุกรม (ปัจจุบันใช้ชื่อว่า ภาษากอกบอรอก) เพื่อแยกความแตกต่างจากภาษา Riang ของพม่า รหัส ril (ปัจจุบันใช้ชื่อว่า ภาษาเรียง) แต่สิ่งนี้ทำให้เกิดความสับสนเมื่อภาษาเหล่านั้นไม่ได้เป็นที่รู้จักในชื่อที่ใช้กันทั่วไป

รหัสภาษา

แต่ละภาษาในวิกิพจนานุกรมจะมีรหัสเฉพาะที่กำหนดไว้ โดยปกติจะประกอบด้วยตัวอักษรสองหรือสามตัว รหัสนี้ใช้เพื่อระบุภาษาเมื่อรวมแม่แบบในรายการ ในกรณีนี้จะไม่ใช้ชื่อภาษาเนื่องจากยาวกว่าและไม่แม่นยำเท่าที่ควร ดังที่ส่วนด้านบนได้แสดงไว้ หมวดหมู่ตามหัวข้อยังใช้รหัสภาษาเป็นส่วนหนึ่งของชื่อด้วย

รายการรหัสภาษามาตรฐานสามารถดูได้ที่ วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา และรายชื่อรหัสภาษาพิเศษ รวมถึงภาษาที่มีเฉพาะรากศัพท์ สามารถดูได้ที่หน้าย่อย วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา/พิเศษ

วิกิพจนานุกรมเลือกใช้รหัสสำหรับภาษาต่าง ๆ ดังนี้ โดยเรียงลำดับความสำคัญ:

1. หากภาษานั้นมีรหัสสองตัวอักษรในมาตรฐาน ISO 639-1 ก็จะใช้รหัสนั้น วิกิพีเดียมีบทความ รายชื่อรหัสภาษา ISO 639-1
   1. มีบางภาษาในวิกิพจนานุกรมที่ใช้รหัส ISO 639-1 ซึ่งองค์การมาตรฐานสากล (ISO) ได้ยกเลิกการใช้งานไปแล้ว โดยทั่วไปจะเป็นกรณีที่ ISO พิจารณาว่าภาษาหนึ่งเป็นกลุ่มภาษา แต่วิกิพจนานุกรมยังคงพิจารณาว่าเป็นภาษาเดียว ตัวอย่างเช่น ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชีย จะใช้ sh แทน
2. หากภาษานั้นมีรหัสสามตัวอักษรในมาตรฐาน ISO 639-3 ก็จะใช้รหัสนั้น วิกิพีเดียมีบทความ รายชื่อรหัสภาษา ISO 639-3 สำหรับคำศัพท์ภาษาร่วม จะใช้รหัส mul
3. หากภาษานั้นมีรหัสสามตัวอักษรในมาตรฐาน ISO 639-2 ก็จะใช้รหัสนั้น ซึ่งค่อนข้างพบได้ยาก
4. ภาษาใดก็ตามที่ไม่มีรหัส ISO แต่จะรวมอยู่ในวิกิพจนานุกรม จะมีรหัส "พิเศษ" เฉพาะสำหรับวิกิพจนานุกรม รหัสนี้ประกอบด้วยสองส่วน ส่วนแรกคือรหัสกลุ่มภาษาสามตัวอักษร (ISO) ที่ใกล้เคียงที่สุดจาก ISO 639-5 ตามด้วยเครื่องหมายขีดกลาง ส่วนที่สองคือชุดตัวอักษรพิมพ์เล็กสามตัวที่ประมาณชื่อภาษา (ไม่มีการใช้ตัวเลข ตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ ฯลฯ ถึงแม้แท็ก IANA อนุญาตให้ใช้สิ่งเหล่านี้ได้โดยไม่คำนึงถึงตัวพิมพ์ใหญ่หรือเล็ก แต่ซอฟต์แวร์มีเดียวิกิมีข้อจำกัดมากกว่า) ตัวอย่างเช่น Gallo คือ roa-gal: "roa" คือรหัส ISO 639-5 สำหรับกลุ่มภาษาโรมานซ์ และ "gal" ย่อมาจาก "Gallo"
   1. ในบางกรณี คณะกรรมการภาษาของมูลนิธิวิกิมีเดีย (WMF) ได้กำหนดรหัสในรูปแบบนี้ไว้แล้วเพื่อใช้แทนภาษา โดยใช้ในส่วนโดเมนย่อยของ URL ของโครงการวิกิของภาษานั้น ๆ ในกรณีดังกล่าว เราจะใช้รหัสของวิกิมีเดีย ตัวอย่างเช่น WMF ใช้ map-bms สำหรับ Banyumasan (วิกิพีเดียภาษา Banyumasan คือ map-bms.wikipedia.org) ดังนั้น วิกิพจนานุกรมจึงใช้รหัสนี้แทนภาษา Banyumasan เช่นกัน หากรหัสของวิกิมีเดียมีรูปแบบที่แตกต่างออกไป วิกิพจนานุกรมจะไม่ใช้รหัสดังกล่าว ตัวอย่างเช่น Tarantino มีรหัสวิกิมีเดียเป็น roa-tara แต่รหัสของวิกิพจนานุกรมเป็น roa-tar
   2. หากไม่มีกลุ่มภาษาใดที่มีรหัส ISO หรือไม่ทราบว่าภาษานั้นอยู่ในกลุ่มใด จะใช้คำนำหน้า mis เช่น ภาษา Kassite จะใช้รหัส mis-kas แทน
   3. หากภาษานั้นเป็นภาษาพื้นเดิม (substrate) จะใช้คำนำหน้า qsb แทน qfa-sub
   4. ภาษาบรรพบุรุษหรือภาษา "-ดั้งเดิม" (ซึ่งโดยทั่วไปแล้วจะถูกสืบสร้างขึ้นใหม่ แม้ว่าบางภาษาจะมีหลักฐานโดยตรง เช่น ภาษานอร์สดั้งเดิม) จะได้รับรหัสพิเศษที่ประกอบด้วยรหัสของกลุ่มภาษาแล้วต่อท้ายด้วย "-pro" เช่น ภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม จะใช้รหัส gem-pro เนื่องจากรหัสกลุ่มภาษาทั้งหมดถูกใช้เป็นส่วนแรกของรหัส รหัสจึงอาจยาวกว่าเจ็ดตัวอักษร ตัวอย่างเช่น Proto-Mixe-Zoque คือ nai-miz-pro

ไม่ใช่ทุกภาษาที่ได้รับการกำหนดรหัสโดยองค์การมาตรฐานสากล (ISO) จะได้รับการกำหนดรหัสหรือรวมอยู่ในวิกิพจนานุกรม ตัวอย่างเช่น ภาษาประดิษฐ์บางภาษา นอกจากนี้ยังมีภาษาอีกมากมายที่ ISO กำหนดรหัสให้ แต่วิกิพจนานุกรมกลับไม่ถือว่าเป็นภาษาที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น ISO กำหนดรหัส 639-1 ให้กับภาษามอลโดวา mo แต่วิกิพจนานุกรมกลับมองว่าเป็นรูปแบบหนึ่งของภาษาโรมาเนีย และใช้รหัสเดียวกันคือ ro ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ วิกิพจนานุกรม:การปฏิบัติต่อภาษา

ความไม่ตรงกันกับรหัสของวิกิมีเดีย

ในบางกรณี รหัส (โดยทั่วไปได้มาจากมาตรฐาน ISO) ที่วิกิพจนานุกรมใช้ในการแสดงภาษาอาจไม่ตรงกันกับรหัสที่มูลนิธิวิกิมีเดียใช้ ตัวอย่างเช่น ภาษาอาร์มึน (Aromanian) ถูกแสดงในวิกิพจนานุกรมและในมาตรฐาน ISO 639-3 ด้วยรหัส rup แต่ WMF ใช้รหัส roa-rup และระบุตำแหน่งวิกิพีเดียภาษาอาร์มึนไว้ที่ roa-rup.wikipedia.org แม่แบบอย่างเช่น แม่แบบ:wikipedia ที่วิกิพจนานุกรมใช้ในการเชื่อมโยงไปยังโครงการอื่น ๆ จะยอมรับเฉพาะรหัสของวิกิพจนานุกรมเท่านั้น เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงไปยังโครงการต่าง ๆ (เช่น วิกิพีเดียภาษาอาร์มึน) ซึ่ง WMF ใช้รหัสพิเศษ มอดูล:wikimedia languages จะทำการจับคู่โค้ดของวิกิพจนานุกรมกับโค้ดของวิกิมีเดีย และ มอดูล:languages จะทำการจับคู่ในทางกลับกัน

กลุ่มภาษา

หน้าหลัก: วิกิพจนานุกรม:กลุ่มภาษา

วิกิพจนานุกรมจัดเรียงภาษาต่าง ๆ เป็นกลุ่ม กลุ่มภาษาส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์กันโดยสืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษร่วมกัน แต่บางกลุ่มเป็นเพียงหมวดหมู่ เช่น "กลุ่มภาษาครีโอล-พิดจิน" วิกิพจนานุกรมบันทึกว่าภาษาใดอยู่ในกลุ่มใดในมอดูลข้อมูลของ มอดูล:languages เช่นเดียวกับภาษา กลุ่มภาษาต่าง ๆ จะถูกแทนด้วยรหัสเฉพาะและมีชื่อบัญญัติเฉพาะ

• ภาษาอังกฤษ อยู่ใน กลุ่มภาษาเจอร์แมนิกตะวันตก (รหัส: gmw)
• ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชีย อยู่ใน กลุ่มภาษาสลาวิกใต้ (รหัส: zls)
• ภาษาอาเบนากี อยู่ใน กลุ่มภาษาแอลกองเคียน (รหัส: alg)
• ภาษานาวัตล์คลาสสิก อยู่ใน กลุ่มภาษานาวัตล์ (รหัส: azc-nah)

บางภาษาไม่ได้สืบเชื้อสายมาจากภาษาอื่นโดยธรรมชาติ แต่มีต้นกำเนิดมาจากที่อื่น ภาษาเหล่านี้ใช้การจัดกลุ่มประเภทพิเศษ:

• ภาษาประดิษฐ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายอย่าง ภาษาเอสเปรันโต เป็น กลุ่มภาษาประดิษฐ์ (รหัส: art)
• ภาษาชาบากาโน ซึ่งเป็นภาษาครีโอล จัดอยู่ใน กลุ่มภาษาครีโอล-พิดจิน (รหัส: crp)

อนึ่ง วิกิพจนานุกรมแปล family หรือ languages ว่ากลุ่มภาษา ไม่ใช้ว่าตระกูลภาษา เพื่อให้มอดูลจัดหมวดหมู่ทำงานได้สอดคล้องกัน

อักษรที่ใช้ในแต่ละภาษา

หน้าหลัก: วิกิพจนานุกรม:อักษร

วิกิพจนานุกรมบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับอักษรที่ใช้ในแต่ละภาษาไว้ด้วย ข้อมูลนี้ส่วนใหญ่ใช้โดยมอดูลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถตรวจจับและจัดรูปแบบข้อความที่ไม่ใช้อักษรละตินได้อย่างเหมาะสมโดยอัตโนมัติ อักษรแต่ละชนิดก็มีรหัสเฉพาะและชื่อบัญญัติเฉพาะเช่นกัน

• ภาษาอังกฤษ เขียนด้วย อักษรละติน (รหัส: Latn)
• ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชีย เขียนด้วยทั้ง อักษรละติน และ อักษรซีริลลิก (รหัส: Latn และ Cyrl)

การค้นหาและจัดระเบียบคำศัพท์ในภาษา

หน้าหลัก: :หมวดหมู่:ภาษาทั้งหมด

ทุกภาษามีหมวดหมู่หลักซึ่งประกอบด้วยคำศัพท์ทั้งหมดที่วิกิพจนานุกรมภาษาไทยมีสำหรับภาษานั้น หมวดหมู่นี้ตั้งชื่อโดยใช้ชื่อบัญญัติของภาษา ขึ้นต้นด้วยคำว่า "ภาษา" ตัวอย่างเช่น หมวดหมู่หลักสำหรับภาษาไทยคือ หมวดหมู่:ภาษาไทย หากชื่อมาตรฐานของภาษาขึ้นต้นด้วยคำว่า "ภาษา" อยู่แล้ว จะไม่มีการเพิ่มอะไร เช่น หมวดหมู่:ภาษามืออเมริกัน (American Sign Language)

หมวดหมู่หลักสำหรับภาษาจะมีหมวดหมู่ย่อยหลายประเภท ซึ่งจัดระเบียบคำศัพท์ในรูปแบบต่าง ๆ ที่สำคัญที่สุดคือโครงสร้างหมวดหมู่ "คำหลัก" (lemma) ซึ่งจัดระเบียบคำหลักทั้งหมดในภาษาตามวจีวิภาค เนื่องจากวิกิพจนานุกรมกำลังได้รับการขยายและปรับปรุงอยู่เสมอ จึงไม่ใช่ทุกภาษาจะมีหมวดหมู่ของตนเอง และหมวดหมู่ย่อยบางหมวดหมู่อาจยังว่างเปล่าหรือขาดหายไป หมวดหมู่จะถูกสร้างขึ้นตามความจำเป็นเมื่อมีการเพิ่มรายการใหม่เข้าไป เมื่อเพิ่มเนื้อหาในภาษาที่ไม่มีหมวดหมู่ สามารถสร้างได้ง่าย ๆ โดยใช้แม่แบบ {{auto cat}} ตราบใดที่ชื่อเป็นไปตามรูปแบบมาตรฐานที่ใช้โดยภาษาอื่น ๆ

โดยทั่วไปแล้ว ภาษาต่าง ๆ จะมีหน้าเว็บที่ประกอบด้วยข้อมูลที่เป็นประโยชน์สำหรับผู้ใช้ที่ต้องการสร้างหรือแก้ไขรายการในภาษานั้น ๆ หน้าเว็บนี้จะมีชื่อว่า "วิกิพจนานุกรม:เกี่ยวกับภาษา(ชื่อบัญญัติของภาษา)" ตัวอย่างเช่น วิกิพจนานุกรม:แนวปฏิบัติสำหรับรายการภาษาอังกฤษ หรือ วิกิพจนานุกรม:เกี่ยวกับภาษาสเปน หน้าเว็บเหล่านี้มีข้อมูลหลากหลาย ขึ้นอยู่กับสิ่งที่บรรณาธิการคนอื่น ๆ เห็นว่ามีประโยชน์ พวกเขาอาจอธิบายถึงแม่แบบที่ควรใช้ ข้อกำหนดเฉพาะเกี่ยวกับการสะกดคำ การออกเสียง หรือการถอดเสียง และอื่น ๆ ตามธรรมเนียมแล้ว จะมีการสร้างทางลัดไปยังหน้าเว็บเหล่านี้เพื่อให้เข้าถึงได้ง่าย โดยตั้งชื่อว่า WT:A(รหัสภาษา) ตัวอย่างเช่น WT:AEN จะเปลี่ยนเส้นทางไปยัง วิกิพจนานุกรม:เกี่ยวกับภาษาอังกฤษ (ซึ่งรหัสคือ en)

การจัดเก็บและเรียกใช้ข้อมูลภาษา

หน้าหลัก: วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา

แม่แบบและมอดูลใช้ระบบในการจัดเก็บและเรียกใช้ข้อมูลต่าง ๆ ที่อาจเกี่ยวข้องกับภาษา มอดูล:languages ใช้สำหรับเรียกใช้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับภาษาทั้งหมดจากมอดูลอื่น ๆ มอดูลนี้ไม่สามารถใช้งานได้โดยตรงในแม่แบบ ดังนั้นจึงมีมอดูลอีกตัวหนึ่งชื่อ มอดูล:languages/templates ซึ่งช่วยให้แม่แบบสามารถเข้าถึงข้อมูลได้

ภาพรวมของข้อมูลพื้นฐานทั้งหมดเกี่ยวกับภาษา เช่น ชื่อบัญญัติ ชื่ออื่น รหัส กลุ่มภาษา หรืออักษร สามารถดูได้ที่ วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา (หรือ WT:LL สำหรับชื่อย่อ) ซึ่งมีประโยชน์หากคุณต้องการค้นหารหัสสำหรับภาษาใดภาษาหนึ่ง หรือต้องการทราบชื่อบัญญัติของภาษา

ข้อมูลไม่ได้ถูกจัดเก็บไว้ใน มอดูล:languages โดยตรง แต่ถูกจัดเก็บไว้ในมอดูลข้อมูลหลายมอดูล (ดูที่ หมวดหมู่:มอดูลข้อมูลภาษา)

สำหรับคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีการแก้ไขข้อมูลนี้ โปรดดูเอกสารประกอบของมอดูลข้อมูลแต่ละมอดูล

ภาษาเฉพาะในส่วนรากศัพท์

ภาษาถิ่นบางภาษา (เช่น ภาษาถิ่นปกติ ภาษาถิ่นตามยุคสมัย และภาษาถิ่นตามภูมิภาค) จะมีรหัสภาษาของตนเอง และสามารถใช้ในแม่แบบหลายประเภทแทนรหัสภาษาแบบเต็มได้ แต่ไม่มีรายการภาษา L2 ของตนเอง ตัวอย่างเช่น ภาษาเปอร์เซียคลาสสิก ซึ่งได้รับรหัส fa-cls แต่รายการต่าง ๆ จะแสดงอยู่ภายใต้หัวข้อ == ภาษาเปอร์เซีย == (ซึ่งตรงกับรหัสภาษา fa) เดิมทีคำว่า "ภาษาเฉพาะในส่วนรากศัพท์" นั้นเหมาะสม เนื่องจากโดยทั่วไปแล้วภาษาเหล่านี้สามารถใช้ได้เฉพาะในแม่แบบรากศัพท์ เช่น {{inh}}, {{bor}} และ {{der}} เท่านั้น แต่ปัจจุบันการใช้งานได้ขยายออกไปไกลกว่าแม่แบบเหล่านี้แล้ว และคำว่า "ภาษาเฉพาะในส่วนรากศัพท์" จึงถือว่าเป็นคำที่ไม่ถูกต้องอีกต่อไป มีฉันทามติ (ที่ได้รับการยืนยันใน Beer Parlor) ที่จะเปลี่ยนชื่อเป็น "วิธภาษา" แต่ยังไม่ได้ดำเนินการ (ณ เดือนมิถุนายน 2024)

รายชื่อรหัสภาษาเฉพาะในส่วนรากศัพท์ทั้งหมดสามารถพบได้ใน วิกิพจนานุกรม:รายชื่อภาษา/พิเศษ#ภาษาเฉพาะในส่วนรากศัพท์ และมอดูลต้นทางที่อธิบายภาษาเหล่านี้คือ มอดูล:etymology languages/data

ดูเพิ่ม

• วิกิพจนานุกรม:ภาษาถิ่น
• วิกิพจนานุกรม:กลุ่มภาษา
• วิกิพจนานุกรม:อักษร
• มอดูล:data consistency check ซึ่งตรวจสอบชื่อบัญญัติที่ไม่ซ้ำกันและปัญหาอื่น ๆ
• วิกิพจนานุกรม:รหัสภาษาของวิกิมีเดีย สำหรับความสัมพันธ์ระหว่าง URL ของโครงการ WMF และรหัสภาษา