աղ

ภาษาอาร์มีเนีย

รากศัพท์

สืบทอดจากอาร์มีเนียเก่า աղ (อัฆ)

การออกเสียง

• (อาร์มีเนียตะวันออก) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: /ɑʁ/ [ɑʁ]
• (อาร์มีเนียตะวันตก) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: /ɑʁ/ [ɑʁ]

• เสียง (อาร์มีเนียตะวันออก):

  (file)

คำนาม

աղ (อัฆ)

1. เกลือ
2. (ในเชิงเปรียบเทียบ) ใจความ, สาระ แม่แบบ:rfex

การผันรูป

ชนิด i, ไม่มีชีวิต (อาร์มีเนียตะวันออก)

	เอกพจน์	พหูพจน์
กรรตุการก	աղ (อัฆ)	աղեր (อาเฆ็ร)
สัมปทานการก	աղի (อาฆี)	աղերի (อาเฆรี)
อปาทานการก	աղից (อาฆีท͜ซ)	աղերից (อาเฆรีท͜ซ)
กรณการก	աղով (อาฆ็อ̂วฺ)	աղերով (อาเฆร็อ̂วฺ)
อธิกรณการก	աղում (อาฆุม)	աղերում (อาเฆรุม)
	รูปชี้เฉพาะ
กรรตุการก	աղը / աղն (อาเฆอ̂ / อาฆน)	աղերը / աղերն (อาเฆเรอ̂ / อาเฆรน)
สัมปทานการก	աղին (อาฆิน)	աղերին (อาเฆริน)
	รูปบอกเจ้าของบุรุษที่หนึ่ง (ของฉัน)
กรรตุการก	աղս (อาฆซ)	աղերս (อาเฆรซ)
สัมปทานการก	աղիս (อาฆิซ)	աղերիս (อาเฆริซ)
อปาทานการก	աղիցս (อาฆีท͜ซซ)	աղերիցս (อาเฆรีท͜ซซ)
กรณการก	աղովս (อาฆอ̂วฺซ)	աղերովս (อาเฆรอ̂วฺซ)
อธิกรณการก	աղումս (อาฆูมซ)	աղերումս (อาเฆรูมซ)
	รูปบอกเจ้าของบุรุษที่สอง (ของคุณ)
กรรตุการก	աղդ (อาฆด)	աղերդ (อาเฆรด)
สัมปทานการก	աղիդ (อาฆิด)	աղերիդ (อาเฆริด)
อปาทานการก	աղիցդ (อาฆีท͜ซด)	աղերիցդ (อาเฆรีท͜ซด)
กรณการก	աղովդ (อาฆอ̂วฺด)	աղերովդ (อาเฆรอ̂วฺด)
อธิกรณการก	աղումդ (อาฆูมด)	աղերումդ (อาเฆรูมด)

ลูกคำ

• աղահանք (อาฆาฮานค)
• աղաման (อาฆามัน)
• աղցան (อาฆท͜ซัน)

ภาษาอาร์มีเนียเก่า

รากศัพท์

จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *seh₂l-; ดูเพิ่ม աղտ (อาฆต)

คำนาม

աղ (อัฆ)

1. เกลือ

   աղ ուխտի, ուխտ աղի, աղ կնքեալ ― อัฆ อุฅตี, อูฅต อาฆี, อัฆ กนเคัล ― sign of true friendship

   աղ եւ հաց ― อัฆ เย็ว ฮาท͜ซ ― commensality, love

   աղ առնուլ, աղ եւ հաց ուտել ― อัฆ อัรฺนุล, อัฆ เย็ว ฮาท͜ซ อูเต็ล ― to eat in company, to be social, to be convivial

   • 5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 106:

     Ես ետ հրաման բերել աղ եւ բորակ եւ բարկ քացախ, եւ ընկենուլ զնա յորսայս, եւ դնել փող եղեգան ի քիթս նորա, եւ արկանել զայն ընդ քիթս նորա։

     เย็ซ เย็ต ฮรามัน เบเร็ล อัฆ เย็ว บอ̂รัก เย็ว บารก คาท͜ซัฅ, เย็ว เอ็อ̂นเกนุล ซฺนา ย็อ̂รซายซ, เย็ว ดเน็ล พ็อ̂ฆ เยเฆกฺัน อี คีทซ นอ̂รา, เย็ว อัรกาเน็ล ซฺายน เออ̂นด คีทซ นอ̂รา.

     • Translation by R. W. Thomson

       And he ordered salt and borax and rough vinegar to be brought, and for him to be turned on his back, his head to be placed in a carpenter's vice, and a reed tube to be put in his nose, and this liquid to be poured down his nose.

การผันรูป

ชนิด i

	เอกพจน์ (นับไม่ได้)
กรรตุการก	աղ (อัฆ)
สัมพันธการก	աղի (อาฆี)
สัมปทานการก	աղի (อาฆี)
กรรมการก	աղ (อัฆ)
อปาทานการก	աղէ (อาเฆ)
กรณการก	աղիւ (อาฆิว)
อธิกรณการก	աղի (อาฆี)

ลูกคำ

• ալախոսիկ (อาลาฅอ̂ซิก)
• ալանահամ (อาลานาฮัม)
• աղալեզու (อาฆาเลซฺู)
• աղածրի (อาฆาต͜ซรี)
• աղահատ (อาฆาฮัต)
• աղահար (อาฆาฮัร)
• աղահում (อาฆาฮุม)
• աղաձայն (อาฆาด͜ซฺายน)
• աղաղ (อาฆัฆ)
• աղաղեմ (อาฆาเฆ็ม)
• աղաղոց (อาฆาฆอ̂ท͜ซ)
• աղապէտ (อาฆาเป็ต)
• աղաջուր (อาฆาจฺุร)
• աղարծի (อาฆารต͜ซี)
• աղարտ (อาฆารต)
• աղաւալեզու (อาฆาวาเลซฺู)
• աղեբար (อาเฆบัร)
• աղի (อาฆี)
• աղիկ (อาฆิก)
• աղիողորմ (อาฆีอ̂ฆอ̂รม)
• աղիողորմագին (อาฆีอ̂ฆ็อ̂รมากฺิน)
• աղկեր (อัฆเก็ร)
• աղհացք (อัฆฮาท͜ซค)
• աղու (อาฆู)
• աղուամազ (อาฆูามัซฺ)
• աղուանամ (อาฆูานัม)
• աղուաշ (อาฆูาฌ)
• աղութիւն (อาฆูทีวน)
• աղուհաց (อาฆูฮาท͜ซ)
• աղուհացք (อาฆูฮาท͜ซค)
• աղուճակ (อาฆูจัก)
• աղուփոխ (อาฆูพ็อ̂ฅ)
• աղպէտ (อัฆเป็ต)
• աղցմի (อาฆท͜ซมี)
• աղցք (อาฆท͜ซค)
• անալանամ (อานาลานัม)
• անալի (อานาลี)
• անաղ (อานัฆ)
• յաղեմ (ยาเฆ็ม)

คำสืบทอด

• อาร์มีเนีย: աղ (อัฆ)

อ่านเพิ่ม

• อาจัรฺยัน, ฮรัชยา (1940), ฮายอ̂ท͜ซ เล็ซฺวฺี ปัตมุทยุน [History of the Armenian Language] (in อาร์มีเนีย), volume I, Yerevan: University Press, page 34
• อาจาเรฺัน, ฮราเชัย (1971–1979), “աղ”, in ฮาเยเร็น อัรมาตากัน บารฺารัน [Armenian Etymological Dictionary] (in อาร์มีเนีย), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
• อาเวตีเคัน, กฺ.; ซีวรเมเลัน, ฅ.; อัวเกฺเรัน, ม. (1836–1837), “աղ”, in น็อ̂ร บัรฺกฺีรค ฮัยกาเซฺัน เลซฺูี [New Dictionary of the Armenian Language] (in อาร์มีเนียเก่า), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
• Fortson, Benjamin W. (2010), Indo-European Language and Culture: An Introduction, second edition, Oxford: Blackwell, pages 387–388
• Martirosyan, Hrach (2010), “aɫ”, in Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 24
• เป็ตรอ̂เซัน, มาตาเทัย (1879), “աղ”, in น็อ̂ร บารฺากฺีรค ฮัย-านกฺลีาเร็น [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy