flamma

ภาษาละติน

รากศัพท์

จากอิตาลิกดั้งเดิม *flagmā, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *bʰl̥-g-mh₂, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *bʰl̥g- (“ระยิบระยับ, เปล่งประกาย, ส่องแสง”); เทียบ flagrō (ฟ๎ลาโกฺ๎ร̄, “ลุกเป็นไฟ”) และ fulgō (ฟุลโกฺ̄, “กระพริบ, ส่องแสง”) จากรากเดียวกัน, เช่นเดียวกับ กรีกโบราณ φλογμός (phlogmós, “เปลวไฟ”)^[1]

การออกเสียง

(คลาสสิก) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: [ˈfɫam.ma]

(คริสตจักร) สัทอักษรสากล^{(คำอธิบาย)}: [ˈflam.ma]

คำนาม

flamma (ฟ๎ลัมมา) ญ. (สัมพันธการก flammae); การผันรูปที่ 1

ไฟ, เปลวไฟ
Urbi ferrō flammāque minitatus est.
He threatened the city with fire and sword.
(ในเชิงเปรียบเทียบ) ไฟหรือเปลวไฟ (แห่งความรักหรือความหลงใหล), ความรัก, ความหลงใหล, ความปรารถนา, ความกำหนัด, ความรุนแรง (ของอารมณ์)
- 29 BCE – 19 BCE, Virgil, Aeneid 2.586–587:
  “‘ […] animumque explēsse iuvābit
  ultrīcis flammae, et cinerēs satiāsse meōrum.’”
  “‘And it will feel good to fill my soul [with] flames of vengeance, and [thus] to appease the ashes of my [people].’”
  (Aeneas recalls the fall of Troy, the city afire, and how he considered whether to kill Helen “in the heat of the moment”; i.e., extreme emotion feels like a fire within the body. Syncope: explevisse (เอกซเป๎ลวิซเซ), satiavisse (ซาตีอาวิซเซ); substitution: ultricis (อุลต๎รีกิซ) for ultionis (อุลตีโอนิซ).)

การผันรูป

First-declension คำนาม.

	เอกพจน์	พหูพจน์
กรรตุการก	flamma (ฟ๎ลัมมา)	flammae (ฟ๎ลัมมาเอ)
สัมพันธการก	flammae (ฟ๎ลัมมาเอ)	flammārum (ฟ๎ลัมม̄ารุม)
สัมปทานการก	flammae (ฟ๎ลัมมาเอ)	flammīs (ฟ๎ลัมมี̄ซ)
กรรมการก	flammam (ฟ๎ลัมมัม)	flammās (ฟ๎ลัมม̄าซ)
อปาทานการก	flammā (ฟ๎ลัมม̄า)	flammīs (ฟ๎ลัมมี̄ซ)
สัมโพธนการก	flamma (ฟ๎ลัมมา)	flammae (ฟ๎ลัมมาเอ)

คำพ้องความ

(ไฟ, เปลวไฟ): ignis (อิกฺนิซ)

คำเกี่ยวข้อง

flagrō (ฟ๎ลาโกฺ๎ร̄)
flammeus (ฟ๎ลัมเมวซ)
flammifer (ฟ๎ลัมมีเฟร์)
flammō (ฟ๎ลัมโม̄)
flammula (ฟ๎ลัมมูลา)
īnflammō (อี̄นฟ๎ลัมโม̄)

คำสืบทอด

Insular Romance:
- ซาร์ดิเนีย: fiama, fiamma
Balkano-Romance:
- Aromanian: fleamã
Italo-Romance:
- อิตาลี: fiamma
- ซิซิลี: ciamma
Rhaeto-Romance:
- ฟรียูลี: flame
- ลาดิน: flama (Badiot), fiama (Fascian)
Gallo-Romance:
- กาตาลา: flama
- ฟร็องโก-พรอว็องส์: fllama
- ฝรั่งเศสเก่า: flame (ดูที่นั่นสำหรับคำสืบทอด)
Ibero-Romance:
- อัสตูเรียส: llama
- กาลิเซีย-โปรตุเกสเก่า: chama
  - กาลิเซีย: chama
  - โปรตุเกส: chama
- สเปน: llama (ยฺามา)
⇒ ละตินตลาด: *flammizāre (*ฟ๎ลัมมีซฺ̄าเร) (ดูที่นั่นสำหรับคำสืบทอด)
Borrowings:
- → กรีก: φλαμούρι (flamoúri), φλαμουριά (flamouriá)
- → ดัตช์เก่า: flamma
  - ดัตช์กลาง: vlamme
    - ดัตช์: vlam (ดูที่นั่นสำหรับคำสืบทอด)
- → เยอรมันสูงเก่า: flamma
  - เยอรมันสูงกลาง: flamme, vlamme
    - เยอรมัน: Flamme
      - → เดนมาร์ก: flamme
      - → นอร์เวย์แบบบุ๊กมอล: flamme
      - → นอร์เวย์แบบนือนอสก์: flamme
    - เยอรมันแบบเพนซิลเวเนีย: Flamm
    - → สวีเดน: flamma
- → โปรตุเกส: flama
- → บริทอนิกดั้งเดิม: *flam
  - เบรอตงกลาง: flamm
  - เวลส์กลาง: flam
    - เวลส์: fflam
  - คอร์นวอลล์เก่า: flamm
- → โรมาเนีย: flamă
- → สเปน: flama (ฟ๎ลามา)

อ้างอิง

↑ De Vaan, Michiel (2008), “flagrō, -āre”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 224

อ่านเพิ่ม

“flamma”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
“flamma”, in Charlton T. Lewis (1891), An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers
“flamma”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette.
Carl Meißner; Henry William Auden (1894), Latin Phrase-Book‎, London: Macmillan and Co.
- to be devoured by the flames: flammis corripi
“flamma”, in William Smith, editor (1848), A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, London: John Murray

[1] De Vaan, Michiel (2008), “flagrō, -āre”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 224

[1]